Elke start-up begint met een idee en een ambitie om te groeien.
Maar vroeg of laat komt er een moment waarop investeerders en founders nadenken over een exitstrategie: hoe wordt de waarde van al die inspanningen uiteindelijk gerealiseerd?
In dit artikel leggen we de drie meest voorkomende exitvormen uit — overnames, management buy-outs (MBO’s) en beursgangen (IPO’s) — en geven we inzicht in wanneer welke strategie past bij jouw onderneming.
Wat is een exitstrategie?
Een exitstrategie is het plan waarmee founders en investeerders hun aandelen in een start-up te gelde maken.
Kort gezegd: het is de manier waarop iedereen die geïnvesteerd heeft zijn rendement ontvangt.
Het moment van de exit markeert vaak de overgang van groeifase naar volwassenheid of overname.
Een duidelijke strategie helpt om al vroeg keuzes te maken over groei, financiering en eigendomsstructuur.
Waarom een exitstrategie belangrijk is
Voor founders:
- Helpt om langetermijndoelen scherp te houden.
- Zorgt dat je bedrijfsstructuur en juridische documenten hierop voorbereid zijn.
- Geeft richting bij gesprekken met investeerders.
Voor investeerders:
- Maakt het mogelijk rendement te realiseren.
- Bepaalt de verwachte looptijd en het type investering.
- Vormt onderdeel van de onderhandeling bij de instap.
Een exitstrategie hoort bij de voorbereiding van elke investeringsronde (zie ook Hoe bereid je je start-up voor op een investeringsronde?).
1. Overname (Trade Sale)
De meest voorkomende vorm van exit voor start-ups is de overname — ook wel een trade sale genoemd.
Een groter bedrijf koopt (een deel van) de aandelen van de start-up, vaak om technologie, talent of marktaandeel te verwerven.
Voorbeelden van redenen voor een overname:
- De koper wil sneller innoveren.
- De start-up vult een gat in het productaanbod van de koper.
- Het team of de technologie heeft bewezen waarde.
Voordelen voor founders:
- Relatief snelle exit (vaak binnen 3–7 jaar).
- Financiële zekerheid en erkenning van succes.
- Mogelijkheid om bij de koper door te groeien.
Nadelen:
- Minder zelfstandigheid na de overname.
- Integratie met groter bedrijf kan lastig zijn.
- Niet altijd de hoogste waardering, afhankelijk van timing.
Tip: bereid een overname voor met een heldere due diligence (zie Wat is due diligence?) en up-to-date financiële cijfers.
2. Management Buy-Out (MBO)
Bij een management buy-out koopt het bestaande management (of een deel daarvan) het bedrijf van de huidige aandeelhouders — vaak met financiering van banken of investeerders.
Wanneer komt dit voor?
- Als founders willen terugtreden.
- Als investeerders hun belang willen verkopen, maar het team het bedrijf wil voortzetten.
- Wanneer de onderneming winstgevend en stabiel is.
Voordelen:
- Continuïteit van het bedrijf blijft gewaarborgd.
- Interne kennis blijft behouden.
- Minder verstoring dan bij een externe koper.
Nadelen:
- Financiering is vaak complex (leningen, earn-outs).
- Niet altijd mogelijk bij start-ups met beperkte cashflow.
- Kan leiden tot spanningen binnen het managementteam.
Een MBO wordt vaker toegepast bij scale-ups of bedrijven die niet meer in een pure start-upfase zitten.
3. Beursgang (IPO – Initial Public Offering)
Een IPO is de beursnotering van een bedrijf, waarbij aandelen publiek worden verkocht aan beleggers.
Het is de meest zichtbare, maar ook de meest complexe exitstrategie.
Waarom kiezen bedrijven voor een IPO?
- Toegang tot grote hoeveelheden kapitaal.
- Mogelijkheid voor investeerders om hun aandelen te verkopen.
- Verhoogde naamsbekendheid en reputatie.
Voorwaarden:
- Sterke omzetgroei en winstgevendheid.
- Solide managementteam en governance.
- Transparante financiële rapportage (IFRS/GAAP).
Voordelen:
- Hoge waardering mogelijk door marktinteresse.
- Liquiditeit voor aandeelhouders.
- Nieuwe groeimogelijkheden via beurskapitaal.
Nadelen:
- Hoge kosten en lange voorbereiding (12–24 maanden).
- Strikte rapportageverplichtingen.
- Volatiliteit door marktschommelingen.
Een IPO is zeldzaam bij Nederlandse start-ups, maar relevant voor scale-ups in fintech, biotech of deep tech met internationale ambitie.
Andere exitvormen
Naast de drie hoofdvormen bestaan er ook alternatieve routes:
| Type exit | Beschrijving |
|---|---|
| Secondary sale | Investeerder verkoopt aandelen aan een andere investeerder. |
| Merger | Twee bedrijven fuseren om samen verder te groeien. |
| Buy-back | Founders kopen aandelen van investeerders terug. |
Deze varianten komen vaak voor bij latere financieringsrondes of herstructureringen.
Wanneer moet je over een exit nadenken?
Het beste moment om over een exit te praten is vóórdat het actueel wordt.
Investeerders vragen vaak al bij de eerste ronde naar jouw visie op een mogelijke exit.
Checklist om over na te denken:
- Wat is jouw langetermijnvisie (impact, winst, groei)?
- Wil je uiteindelijk verkopen of zelfstandig doorgroeien?
- Welke partijen zouden op termijn interesse kunnen hebben?
- Is de aandelenstructuur geschikt voor een toekomstige verkoop?
Een duidelijke visie helpt bij het aantrekken van de juiste investeerders.
Hoe bepaal je de juiste strategie?
De keuze hangt af van:
- Fase van het bedrijf: vroege start-ups mikken vaker op overnames, volwassen bedrijven op IPO’s.
- Sector: deep tech en biotech hebben vaak specifieke exitpatronen.
- Doelen van de oprichters: wil je doorgroeien of juist afbouwen?
- Investeerdersstructuur: VC-fondsen hebben meestal een vaste looptijd en dus exitdruk.
Voorbeeld: exit via overname
Een Nederlandse SaaS-start-up met €3 miljoen omzet en groei van 80% per jaar wordt overgenomen door een internationale speler.
De koper betaalt een multiple van 5× de omzet → waardering €15 miljoen.
De VC’s en founders ontvangen hun rendement; het team blijft actief binnen de nieuwe organisatie.
Dit is een typisch scenario waarin een goed geplande exitstrategie zijn waarde bewijst.
Veelgemaakte fouten
- ❌ Geen exitstrategie opgenomen in businessplan of pitch deck.
- ❌ Aandeelhoudersovereenkomst bevat geen bepalingen over verkoopscenario’s.
- ❌ Onrealistische verwachtingen over waardering.
- ❌ Gebrek aan alignment tussen founders en investeerders.
- ❌ Geen voorbereiding op due diligence voorafgaand aan verkoop.
Interne links
Conclusie
Een exitstrategie is geen eindpunt, maar een integraal onderdeel van de groeistrategie van je start-up.
Door vroeg na te denken over mogelijke routes — overname, MBO of IPO — kun je betere keuzes maken bij financiering, governance en structuur.
Of je nu kiest voor verkoop, zelfstandige groei of beursnotering: een duidelijke strategie geeft richting, vertrouwen en focus — voor zowel founders als investeerders.
